Hen suyễn là bệnh lý đường hô hấp mạn tính có thể gây ho, khò khè, tức ngực và khó thở, đặc biệt vào ban đêm hoặc gần sáng. Những triệu chứng này không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ mà còn khiến người bệnh mệt mỏi, thiếu tỉnh táo vào ngày hôm sau. Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị, lựa chọn tư thế ngủ phù hợp và xây dựng không gian nghỉ ngơi sạch sẽ có thể giúp người bệnh cảm thấy thoải mái hơn. Vậy đâu là tư thế ngủ cho người hen suyễn nên áp dụng?
1. Vì sao người bị hen suyễn thường khó ngủ vào ban đêm?
Hen suyễn là tình trạng viêm mạn tính đường thở, khiến phế quản trở nên nhạy cảm và dễ bị co thắt khi tiếp xúc với các tác nhân kích thích. Vào ban đêm, một số thay đổi sinh lý của cơ thể có thể khiến triệu chứng hen trở nên rõ rệt hơn, chẳng hạn như sự thay đổi hormone, giảm hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và tăng sức cản đường thở.
Ngoài ra, người bệnh có thể gặp các yếu tố làm triệu chứng nặng hơn khi ngủ như:
- Tư thế nằm: Khi nằm xuống, dịch tiết đường hô hấp có thể khó thoát ra hơn, đồng thời tình trạng trào ngược dạ dày ở một số người có thể gây ho hoặc kích ứng đường thở.
- Dị nguyên trong phòng ngủ: Mạt bụi nhà, nấm mốc, lông thú cưng và bụi vải có thể kích hoạt phản ứng dị ứng, khiến người bệnh ho, khò khè hoặc khó thở.
- Nhịp sinh học: Chức năng phổi có xu hướng thay đổi trong ngày và thường giảm vào ban đêm, khiến một số người bị hen dễ xuất hiện triệu chứng trong khoảng thời gian này.
- Hen suyễn chưa được kiểm soát tốt: Nếu phác đồ điều trị chưa phù hợp hoặc người bệnh không sử dụng thuốc đúng chỉ định, các triệu chứng có thể tái diễn và làm gián đoạn giấc ngủ.
Tình trạng thường xuyên thức giấc vì ho, khò khè hoặc khó thở có thể là dấu hiệu hen suyễn chưa được kiểm soát tốt. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ tìm cách thay đổi tư thế ngủ mà cần chú ý theo dõi triệu chứng và tái khám khi cần thiết.

2. Gợi ý các tư thế ngủ cho người hen suyễn
Không có một tư thế ngủ nào được chứng minh có thể điều trị hoặc ngăn ngừa cơn hen. Tuy nhiên, một số tư thế có thể giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn, hạn chế áp lực lên cơ thể và duy trì giấc ngủ thoải mái. Dưới đây là những tư thế ngủ cho người hen suyễn có thể tham khảo.
2.1. Tư thế nằm nghiêng
Nằm nghiêng là tư thế ngủ cho người hen suyễn được nhiều người lựa chọn vì giúp cơ thể thư giãn, đồng thời dễ điều chỉnh để tìm được vị trí thoải mái. Người bị hen suyễn có thể thử nằm nghiêng sang bên trái hoặc bên phải, tùy theo cảm giác dễ chịu của cơ thể.
Khi nằm, nên giữ đầu và cổ thẳng hàng với cột sống, tránh để đầu nghiêng quá cao hoặc cúi gập xuống. Hai chân có thể hơi co tự nhiên, không nên cuộn người quá chặt khiến vùng ngực và bụng bị chèn ép. Người bệnh cũng có thể sử dụng thêm gối ôm đặt giữa hai đầu gối hoặc ôm trước ngực để nâng đỡ cơ thể, hạn chế xoay vặn trong lúc ngủ.
Lưu ý, hiện chưa có bằng chứng cho thấy nằm nghiêng một bên có thể điều trị hen suyễn hoặc giúp kiểm soát cơn hen tốt hơn bên còn lại. Vì vậy, hãy lựa chọn bên nằm giúp bản thân cảm thấy dễ chịu nhất, không cần cố định một bên nếu tư thế đó gây đau mỏi hoặc khó thở.

2.2. Tư thế nằm ngửa kê cao phần thân trên
Nếu cảm thấy khó chịu khi nằm phẳng, người bị hen suyễn có thể thử nằm ngửa và kê cao nhẹ phần đầu, vai và thân trên. Tư thế này giúp một số người cảm thấy thoải mái hơn khi bị ho, nghẹt mũi hoặc có triệu chứng trào ngược dạ dày đi kèm.
Để thực hiện, người bệnh có thể sử dụng gối có độ cao phù hợp hoặc gối dốc chuyên dụng, sao cho phần thân trên được nâng đỡ tương đối đồng đều. Nên chọn gối có độ dốc thoải, hỗ trợ cả vùng lưng và vai thay vì chỉ nâng riêng phần đầu.
Không nên chồng quá nhiều gối dưới đầu vì có thể khiến cổ bị gập về phía trước, gây căng cơ và đau mỏi sau khi thức dậy. Nếu sử dụng gối kê cao mà cảm thấy tức ngực, khó thở hoặc không thoải mái, người bệnh nên điều chỉnh lại tư thế.

2.3. Tư thế nửa nằm nửa ngồi khi xuất hiện triệu chứng khó thở
Khi xuất hiện cảm giác khó thở hoặc tức ngực, một số người bị hen suyễn có thể cảm thấy dễ chịu hơn khi chuyển sang tư thế nửa nằm nửa ngồi. Đây là tư thế giúp phần thân trên được nâng cao, hạn chế cảm giác khó chịu khi nằm phẳng và tạo điều kiện để người bệnh nghỉ ngơi trong lúc chờ xử trí triệu chứng.
Người bệnh có thể sử dụng gối tựa lưng hoặc điều chỉnh giường nâng phần đầu lên một góc vừa phải. Nên kê đỡ cả vùng lưng và vai, giữ cổ ở tư thế tự nhiên, tránh gập người quá nhiều về phía trước. Nếu tư thế này giúp dễ chịu hơn, có thể duy trì trong thời gian ngắn để nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng tư thế nửa nằm nửa ngồi không phải phương pháp điều trị cơn hen và không thể thay thế thuốc cắt cơn. Khi xuất hiện khó thở, người bệnh cần thực hiện đúng kế hoạch xử trí hen đã được bác sĩ hướng dẫn. Nếu triệu chứng nghiêm trọng hoặc không cải thiện sau khi dùng thuốc theo chỉ định, cần gọi cấp cứu.

3. Người bị hen suyễn nên tránh tư thế ngủ nào?
Bên cạnh việc lựa chọn tư thế ngủ cho người hen suyễn phù hợp, người bị bệnh này cũng nên hạn chế những cách nằm khiến cơ thể khó chịu, gây áp lực lên vùng ngực hoặc làm giấc ngủ bị gián đoạn. Tuy nhiên, không có tư thế nào được xác định là nguy hiểm với tất cả người bệnh hen suyễn. Việc lựa chọn cần dựa trên triệu chứng và cảm giác thực tế của mỗi người.
| Tư thế ngủ | Vì sao nên hạn chế? | Gợi ý điều chỉnh |
| Nằm sấp | Có thể tạo áp lực lên vùng ngực và bụng, khiến một số người cảm thấy khó chịu khi hít thở sâu. | Chuyển sang nằm nghiêng hoặc nằm ngửa nếu cảm thấy dễ chịu hơn. |
| Nằm ngửa hoàn toàn khi có trào ngược dạ dày | Có thể khiến dịch dạ dày dễ trào ngược lên thực quản, gây ợ nóng, ho hoặc kích ứng đường thở ở người có bệnh lý đi kèm. | Thử kê cao phần thân trên hoặc nằm nghiêng trái nếu phù hợp. |
| Nằm cuộn người quá chặt | Có thể khiến vùng ngực và bụng bị chèn ép, đồng thời gây căng cơ khi duy trì lâu. | Thả lỏng cơ thể, giữ cột sống ở tư thế tự nhiên. |
| Nằm với gối quá cao | Khiến cổ bị gập, gây đau mỏi vùng cổ vai gáy và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. | Chọn gối có chiều cao phù hợp với tư thế nằm và vóc dáng. |
Điều quan trọng là người bệnh không nên cố duy trì một tư thế chỉ vì cho rằng đó là tư thế tốt nhất cho người hen suyễn. Nếu nằm ở tư thế nào cũng cảm thấy khó thở, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện thường xuyên vào ban đêm, cần kiểm tra lại khả năng kiểm soát bệnh thay vì chỉ thay đổi cách kê gối.
4. Cách cải thiện chất lượng giấc ngủ cho người bị hen suyễn
Ngoài tư thế ngủ, môi trường phòng ngủ và thói quen sinh hoạt cũng có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ. Người bị hen suyễn nên chú ý những yếu tố sau để hạn chế tiếp xúc với tác nhân kích thích đường hô hấp.
4.1. Giữ phòng ngủ sạch sẽ, hạn chế bụi và dị nguyên
Mạt bụi nhà, nấm mốc, lông thú cưng và bụi vải là những tác nhân có thể kích hoạt triệu chứng hen ở người nhạy cảm. Vì vậy, việc vệ sinh phòng ngủ thường xuyên có vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát bệnh.
Người bệnh nên giặt chăn, ga và vỏ gối định kỳ, đồng thời vệ sinh đệm và các bề mặt dễ tích tụ bụi. Có thể hạn chế sử dụng thảm trải sàn, rèm vải dày hoặc thú nhồi bông trong phòng ngủ nếu chúng khiến việc làm sạch trở nên khó khăn. Nếu nhạy cảm với lông động vật, không nên để thú cưng ngủ chung giường hoặc trong phòng ngủ.
Bên cạnh đó, cần kiểm soát độ ẩm trong phòng, xử lý tình trạng thấm dột và nấm mốc nếu có. Không nên để phòng quá ẩm hoặc quá bí vì có thể tạo điều kiện cho nấm mốc và mạt bụi phát triển.
4.2. Lựa chọn gối ngủ có độ cao và độ đàn hồi phù hợp
Gối ngủ không trực tiếp điều trị hen suyễn, nhưng một chiếc gối phù hợp có thể giúp người bệnh duy trì tư thế nằm thoải mái, hạn chế đau mỏi cổ vai gáy và tránh tình trạng đầu bị nâng quá cao hoặc quá thấp.
Khi chọn gối, nên ưu tiên sản phẩm có khả năng nâng đỡ tốt vùng đầu và cổ, giữ cho cổ tương đối thẳng hàng với cột sống. Độ cao của gối cần được điều chỉnh theo tư thế ngủ và vóc dáng: người nằm nghiêng thường cần gối cao hơn người nằm ngửa để lấp đầy khoảng trống giữa đầu và vai.
Về chất liệu, người bị hen suyễn có thể cân nhắc gối cao su thiên nhiên hoặc các dòng gối có thiết kế nâng đỡ cổ phù hợp. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở chất liệu mà còn ở khả năng vệ sinh, độ thông thoáng và việc sử dụng vỏ gối sạch. Nếu có cơ địa dị ứng với một thành phần cụ thể, nên kiểm tra chất liệu trước khi lựa chọn.
Xem thêm: Nên nằm gối cao hay thấp? Cách chọn độ cao gối phù hợp
4.3. Chọn chăn ga và nệm phù hợp
Chăn ga và nệm là những vật dụng tiếp xúc trực tiếp với cơ thể trong nhiều giờ mỗi ngày. Nếu không được vệ sinh thường xuyên, chúng có thể tích tụ bụi, mồ hôi, tế bào da chết và mạt bụi, làm tăng nguy cơ kích ứng đường hô hấp ở người nhạy cảm.
Người bị hen suyễn nên ưu tiên chăn ga có chất liệu thoáng khí, dễ giặt và nhanh khô. Có thể sử dụng thêm vỏ bọc chống mạt bụi cho nệm và gối nếu được xác định có nhạy cảm với dị nguyên này. Vỏ bọc cần được vệ sinh theo hướng dẫn của nhà sản xuất để duy trì hiệu quả sử dụng.
Đối với nệm, nên chọn sản phẩm có độ nâng đỡ phù hợp với vóc dáng và tư thế ngủ. Nệm quá mềm, lún sâu có thể khiến người nằm khó xoay trở hoặc thay đổi tư thế, trong khi nệm quá cứng lại dễ gây áp lực lên các vùng tiếp xúc. Một chiếc nệm phù hợp sẽ giúp cơ thể được nâng đỡ ổn định và tạo cảm giác thoải mái suốt đêm.

4.4. Duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh
Thói quen sinh hoạt khoa học giúp ổn định nhịp sinh học và hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ. Người bị hen suyễn nên cố gắng đi ngủ, thức dậy vào những khung giờ tương đối cố định, hạn chế thức khuya và tránh sử dụng thiết bị điện tử quá lâu trước khi ngủ.
Đặc biệt, cần tránh hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc, khói bụi, nước hoa nồng hoặc các chất có thể kích ứng đường hô hấp. Nếu có kèm trào ngược dạ dày, người bệnh nên tránh ăn quá no sát giờ đi ngủ và hạn chế những thực phẩm dễ gây trào ngược theo tình trạng cá nhân.
Quan trọng hơn, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị hen suyễn, sử dụng thuốc đúng liều lượng và thời điểm được bác sĩ hướng dẫn. Không nên tự ý bỏ thuốc kiểm soát hen chỉ vì cảm thấy các triệu chứng đã thuyên giảm.
5. Người bị hen suyễn cần lưu ý gì khi ngủ?
Tư thế ngủ và môi trường nghỉ ngơi chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Để kiểm soát hen suyễn hiệu quả, người bệnh cần chú ý một số vấn đề quan trọng sau:
- Không tự ý ngừng hoặc giảm liều thuốc kiểm soát hen: Ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện, người bệnh vẫn cần duy trì thuốc theo đúng chỉ định. Việc tự ý ngừng thuốc có thể khiến tình trạng viêm đường thở không được kiểm soát và làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn hen.
- Đặt thuốc cắt cơn ở vị trí dễ lấy: Người bệnh nên để thuốc ở nơi dễ tiếp cận khi ngủ và sử dụng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Đồng thời, cần kiểm tra hạn sử dụng và đảm bảo thuốc luôn sẵn sàng khi cần.
- Theo dõi triệu chứng vào ban đêm: Nên chú ý tần suất ho, khò khè, tức ngực, khó thở và số lần thức giấc. Đây là những thông tin hữu ích để bác sĩ đánh giá mức độ kiểm soát hen.
- Tái khám nếu thường xuyên thức giấc vì khó thở: Nếu các triệu chứng xuất hiện lặp lại vào ban đêm hoặc người bệnh phải sử dụng thuốc cắt cơn thường xuyên hơn, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều chỉnh phác đồ điều trị.
- Gọi cấp cứu khi xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm: Nếu người bệnh khó thở nghiêm trọng, không thể nói thành câu, môi hoặc đầu ngón tay tím tái, lơ mơ hoặc thuốc cắt cơn không có tác dụng theo kế hoạch xử trí đã được hướng dẫn, cần gọi cấp cứu ngay. Không nên cố nằm ngủ hoặc chờ triệu chứng tự thuyên giảm.

Nhìn chung, người bị hen suyễn có thể thử nằm nghiêng, nằm ngửa kê cao phần thân trên hoặc nửa nằm nửa ngồi để tìm tư thế thoải mái. Tuy nhiên, không có tư thế ngủ cho người hen suyễn nào thay thế được việc điều trị và kiểm soát hen đúng cách. Kết hợp tư thế ngủ phù hợp, phòng ngủ sạch sẽ, chăn ga gối dễ vệ sinh và thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ giúp người bệnh có điều kiện nghỉ ngơi tốt hơn, đồng thời hạn chế những yếu tố có thể kích hoạt triệu chứng về đêm.
SubScribe
Subcribe ngay để nhận những thông tin bổ ích về sức khoẻ giấc ngủ và hàng ngàn ưu đãi mua nệm chăn ga gối mỗi ngày.




