Ngủ trưa 1 tiếng có tốt không? Lợi ích và tác hại cần biết

Ngủ trưa 1 tiếng có tốt không?

Ngủ trưa giúp nhiều người lấy lại sự tỉnh táo cho buổi chiều, nhưng hiệu quả phụ thuộc nhiều vào thời lượng và thời điểm ngủ. Giấc ngủ quá ngắn có thể chưa đủ để giảm buồn ngủ, còn giấc ngủ quá dài dễ gây uể oải sau khi thức dậy và ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.

Vậy ngủ trưa 1 tiếng có tốt không, hay đây là khoảng thời gian dễ phản tác dụng với cơ thể? Bài viết dưới đây của Sleep sẽ phân tích lợi ích, tác hại, so sánh các mốc ngủ trưa phổ biến và gợi ý cách xây dựng thói quen ngủ trưa khoa học. 

1. Ngủ trưa 1 tiếng có tốt không?

Ngủ trưa 1 tiếng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt với người thiếu ngủ, làm việc theo ca hoặc cần phục hồi năng lượng. Tuy nhiên, thời gian này thường dài hơn mức cần thiết và có thể khiến cơ thể bước vào giai đoạn ngủ sâu. Nếu thức dậy giữa giai đoạn này, bạn dễ cảm thấy mệt mỏi, nặng đầu và khó tập trung do hiện tượng ngái ngủ (sleep inertia).

Đối với người có lịch sinh hoạt bình thường, ngủ trưa khoảng 20-30 phút thường được khuyến nghị để cải thiện sự tỉnh táo mà không ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ ban đêm. Nếu thường xuyên khó ngủ vào buổi tối, bạn nên tránh ngủ trưa quá lâu.

Ngủ trưa 1 tiếng có tốt không?
Ngủ trưa 1 tiếng có tốt không?

2. Lợi ích và tác hại khi ngủ trưa 1 tiếng

Giấc ngủ trưa 60 phút có thể mang lại một số lợi ích, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào nhu cầu nghỉ ngơi của cơ thể. Bên cạnh khả năng giảm mệt mỏi, thời lượng này cũng có những hạn chế cần lưu ý.

Lợi íchTác hại
Giúp bù đắp phần nào lượng giấc ngủ thiếu hụt từ đêm trướcDễ rơi vào trạng thái ngái ngủ, đầu óc nặng nề khi thức dậy
Cải thiện tâm trạng, giảm cảm giác căng thẳng và cáu gắtCó thể làm giảm cảm giác buồn ngủ ban đêm, khiến khó đi ngủ đúng giờ
Hỗ trợ phục hồi khả năng tập trung và ghi nhớ cho buổi chiềuGây lệch nhịp sinh học nếu duy trì giờ ngủ trưa thất thường
Giảm mệt mỏi thể chất sau buổi sáng làm việc hoặc học tậpMột số nghiên cứu ghi nhận người thường xuyên ngủ trưa trên 60 phút có nguy cơ cao hơn về các bệnh chuyển hóa và tim mạch
Tạo khoảng nghỉ cần thiết giữa ngày dài, giúp làm việc bền sức hơnDễ ngủ quá sâu rồi trễ giờ làm hoặc giờ học buổi chiều

Với người đang thiếu ngủ nghiêm trọng, phần lợi có thể lớn hơn, nhưng nếu chỉ là thói quen ngủ nướng giữa ngày thì lợi ích nhận được thường không đáng kể so với tác động lên giấc ngủ đêm.

3. Ngủ trưa bao lâu là tốt nhất?

Không có một thời lượng ngủ trưa phù hợp với tất cả mọi người. Người cần tỉnh táo nhanh có thể chọn giấc ngủ ngắn, trong khi người thiếu ngủ có thể cần thêm thời gian nghỉ ngơi. Dưới đây là bốn mốc phổ biến và những điểm cần cân nhắc khi lựa chọn.

3.1. Ngủ trưa 10-20 phút

Giấc ngủ ngắn từ 10 đến 20 phút thường là lựa chọn phù hợp cho dân văn phòng muốn nhanh chóng lấy lại sự tỉnh táo. Theo nghiên cứu A Brief Afternoon Nap Following Nocturnal Sleep Restriction: Which Nap Duration is Most Recuperative? (2006) của Brooks và Lack, giấc ngủ 10 phút giúp cải thiện khả năng tập trung, giảm cảm giác mệt mỏi và nâng cao hiệu suất nhận thức. 

Trong khi đó, giấc ngủ 20 phút cũng mang lại lợi ích nhưng cần khoảng 35 phút sau khi thức dậy để phát huy rõ rệt. Đây là khoảng thời gian chợp mắt hợp lý để bổ sung năng lượng mà ít gây ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.

Điểm cần lưu ý là bạn không nhất thiết phải ngủ thật sự trong 20 phút đó. Chỉ cần nhắm mắt, thả lỏng cơ thể và để đầu óc nghỉ ngơi là đã mang lại lợi ích nhất định. Nếu hay ngủ quên, hãy đặt báo thức sau 20 đến 25 phút, tính cả thời gian để bản thân đi vào giấc.

Giấc ngủ ngắn từ 10 đến 20 phút thường là lựa chọn phù hợp cho dân văn phòng muốn nhanh chóng lấy lại sự tỉnh táo
Giấc ngủ ngắn từ 10 đến 20 phút thường là lựa chọn phù hợp cho dân văn phòng muốn nhanh chóng lấy lại sự tỉnh táo

3.2. Ngủ trưa 30 phút

Giấc ngủ 30 phút là mốc được nhiều người lựa chọn vì vừa đủ thời gian để thư giãn, vừa dễ sắp xếp trong giờ nghỉ trưa ngắn ngủi ở công ty hay trường học. Với thời lượng này, cơ thể đã có thêm chút thời gian để phục hồi, tuy nhiên vẫn nằm gần ngưỡng bắt đầu bước vào giai đoạn ngủ sâu nên đôi khi bạn có thể thấy hơi uể oải ngay sau khi tỉnh dậy.

Ưu điểm lớn nhất của giấc ngủ 30 phút là tính dễ duy trì thành thói quen. Nó không đòi hỏi không gian quá riêng tư hay thời gian quá dài, đồng thời ít làm xáo trộn giấc ngủ ban đêm. Nếu cảm thấy đầu óc còn mơ màng sau khi dậy, bạn chỉ cần rửa mặt, uống nước và đi lại nhẹ nhàng vài phút là cơ thể sẽ nhanh chóng tỉnh táo trở lại.

3.3. Ngủ trưa 60 phút

Đây chính là mốc nhiều người thắc mắc nhất khi hỏi ngủ trưa 1 tiếng có tốt không. Giấc ngủ 60 phút cho phép cơ thể đi qua giai đoạn ngủ sâu, giúp củng cố trí nhớ và phục hồi thể chất tốt hơn so với các giấc ngắn. Với người vừa thức khuya hoặc thiếu ngủ trầm trọng, đây có thể là cách bù đắp hiệu quả trong những ngày đặc biệt.

Đổi lại, bạn sẽ thức dậy giữa chừng khi đang ở giai đoạn ngủ sâu, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, choáng nhẹ và mất vài chục phút mới lấy lại được sự tỉnh táo. Vì vậy, nếu buổi chiều bạn có cuộc họp quan trọng hoặc cần lái xe ngay sau giờ nghỉ, ngủ trưa 60 phút là lựa chọn nên cân nhắc kỹ.

Giấc ngủ 60 phút cho phép cơ thể đi qua giai đoạn ngủ sâu
Giấc ngủ 60 phút cho phép cơ thể đi qua giai đoạn ngủ sâu

3.4. Ngủ trưa 90 phút

Ngủ trưa 90 phút là lựa chọn dành cho người có nhiều thời gian nghỉ và đang thiếu ngủ đáng kể. Thời lượng này có thể tạo điều kiện để cơ thể trải qua các giai đoạn ngủ nông, ngủ sâu và ngủ REM. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần một giấc ngủ trưa dài như vậy.

Bạn cũng không nên mặc định 90 phút tương ứng với một chu kỳ ngủ hoàn chỉnh. Chu kỳ thực tế có thể thay đổi tùy từng người và từng thời điểm. Nếu thường xuyên cần ngủ trưa lâu mới có thể duy trì sự tỉnh táo, hãy xem lại chất lượng giấc ngủ ban đêm.

4. Bí quyết giúp xây dựng thói quen ngủ trưa khoa học

Dù chọn thời lượng nào, giấc ngủ trưa chỉ phát huy tác dụng khi đặt đúng thời điểm, đúng môi trường và nằm trong lịch sinh hoạt ổn định. Bạn có thể áp dụng năm nguyên tắc dưới đây và theo dõi phản ứng của cơ thể trong vài tuần để điều chỉnh cho phù hợp.

4.1. Ưu tiên ngủ trưa vào đầu giờ chiều

Khoảng 12 giờ 30 đến 14 giờ là khung giờ phù hợp với nhiều người có lịch sinh hoạt ban ngày. Đây là thời điểm cơ thể thường xuất hiện cảm giác buồn ngủ tự nhiên. Nghỉ ngơi trong khoảng thời gian này cũng giúp bạn có đủ thời gian tỉnh táo trước khi kết thúc buổi chiều.

Bạn nên hạn chế ngủ sau 15 giờ, nhất là khi thường xuyên khó ngủ vào buổi tối. Nếu lịch làm việc không cho phép nghỉ sớm, hãy rút ngắn giấc ngủ xuống khoảng 10-20 phút. Điều này giúp hạn chế ảnh hưởng đến lịch ngủ ban đêm.

Ưu tiên ngủ trưa vào đầu giờ chiều
Ưu tiên ngủ trưa vào đầu giờ chiều

4.2. Điều chỉnh thời lượng ngủ phù hợp với nhu cầu cơ thể

Hãy căn cứ vào chất lượng giấc ngủ đêm trước để lựa chọn thời gian nghỉ trưa. Nếu đã ngủ đủ, bạn chỉ cần chợp mắt khoảng 10-20 phút. Khi thiếu ngủ, có thể kéo dài thời gian nghỉ nhưng nên theo dõi cảm giác sau khi thức dậy.

Để canh giờ thức dậy sao cho khớp với chu kỳ giấc ngủ, bạn có thể dùng công cụ tính chu kỳ giấc ngủ của Sleep. Chỉ cần nhập giờ dự định đi ngủ, công cụ sẽ gợi ý các mốc thức dậy tính theo chu kỳ khoảng 90 phút, giúp bạn tránh bị đánh thức giữa giai đoạn ngủ sâu. Bạn có thể dùng nó để chọn giờ báo thức cho giấc trưa dài, hoặc xác định giờ lên giường ban đêm hợp lý, từ đó giảm bớt sự phụ thuộc vào giấc ngủ bù ban ngày.

4.3. Lựa chọn không gian nghỉ ngơi yên tĩnh, thoáng mát

Một giấc ngủ trưa chất lượng cần môi trường đủ yên tĩnh, ánh sáng dịu và nhiệt độ vừa phải, khoảng 24 đến 27 độ C là mức dễ chịu với nhiều người. Nếu không có phòng riêng, bạn có thể dùng bịt mắt, nút tai chống ồn hoặc gối kê cổ để giảm tác động từ môi trường xung quanh.

Tư thế ngủ cũng ảnh hưởng đến cảm giác sau khi thức dậy. Gục đầu lên bàn trong thời gian dài dễ gây mỏi cổ, tê tay, nên nếu có điều kiện hãy chọn ghế ngả lưng hoặc nằm hẳn xuống bề mặt phẳng, đồng thời đặt báo thức nhẹ nhàng để tránh bị giật mình khi thức dậy.

Lựa chọn không gian nghỉ ngơi yên tĩnh, thoáng mát
Lựa chọn không gian nghỉ ngơi yên tĩnh, thoáng mát

4.4. Hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ

Lướt điện thoại ngay trước khi chợp mắt là thói quen khiến nhiều người mất 15 đến 20 phút mới vào được giấc, trong khi quỹ thời gian nghỉ trưa vốn đã ngắn. Ánh sáng xanh và lượng thông tin dồn dập cũng giữ não bộ ở trạng thái hoạt động, làm giấc ngủ nông và kém sâu hơn.

Hãy thử chuyển điện thoại sang chế độ im lặng, đặt xa tầm tay và chỉ giữ lại báo thức. Nếu cần thư giãn trước khi ngủ, nghe nhạc nhẹ hoặc hít thở chậm vài phút sẽ hiệu quả hơn việc xem video hay đọc tin tức.

4.5. Duy trì lịch ngủ ban đêm ổn định

Người trưởng thành nên duy trì khoảng 7-9 tiếng ngủ mỗi ngày và giữ giờ đi ngủ tương đối cố định. Điều này giúp hạn chế tình trạng phải ngủ trưa kéo dài để bù đắp cho việc thức khuya.

Bạn nên hạn chế caffeine vào buổi chiều và dành thời gian thư giãn trước khi đi ngủ. Nếu thường xuyên buồn ngủ ban ngày dù đã ngủ đủ, hãy kiểm tra lại chất lượng giấc ngủ. Trường hợp tình trạng kéo dài, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân.

Duy trì lịch ngủ ban đêm ổn định
Duy trì lịch ngủ ban đêm ổn định

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Ngủ trưa 1 tiếng mỗi ngày có sao không?

Không nhất thiết gây hại, nhưng ngủ trưa 60 phút có thể khiến bạn ngái ngủ sau khi thức dậy và khó ngủ vào ban đêm. Nếu thường xuyên cần ngủ trưa lâu mới tỉnh táo, hãy kiểm tra lại chất lượng giấc ngủ ban đêm.

5.2. Ngủ trưa 1 tiếng có làm tăng cân không?

Không trực tiếp. Tuy nhiên, ngủ ngay sau bữa ăn no, ít vận động và duy trì chế độ ăn dư thừa calo có thể góp phần gây tăng cân. Bạn nên đi bộ nhẹ sau bữa trưa và duy trì thói quen vận động đều đặn.

5.3. Ngủ trưa 1 tiếng có ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm không?

Có thể. Giấc ngủ trưa dài làm giảm nhu cầu ngủ vào buổi tối, khiến bạn khó vào giấc hoặc ngủ muộn hơn. Nên ưu tiên ngủ trưa sớm và tránh ngủ sau 14 giờ nếu thường xuyên khó ngủ ban đêm.

5.4. Ngủ trưa 1 tiếng dậy bị đau đầu, mệt mỏi có sao không?

Đây có thể là biểu hiện của trạng thái ngái ngủ khi thức dậy giữa giai đoạn ngủ sâu. Bạn có thể uống nước, tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên và vận động nhẹ. Nếu đau đầu kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, nên đi khám.

5.5. Nên ngủ trưa lúc mấy giờ để tốt cho sức khỏe?

Khoảng 12 giờ 30 đến 14 giờ là thời điểm phù hợp với đa số người. Nên duy trì giờ ngủ trưa ổn định và tránh ngủ quá muộn để không ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.

Việc ngủ trưa 1 tiếng có tốt không phụ thuộc vào tình trạng giấc ngủ đêm, mục tiêu nghỉ ngơi và cảm giác của bạn sau khi thức dậy. Với phần lớn người đi làm, giấc ngủ ngắn từ 10 đến 30 phút vào đầu giờ chiều là lựa chọn dễ duy trì và ít rủi ro nhất, còn giấc 60 đến 90 phút chỉ nên dùng khi thực sự cần bù đắp và có đủ thời gian để cơ thể tỉnh táo trở lại.

Quan trọng hơn cả, hãy coi giấc trưa là phần bổ trợ và đầu tư vào giấc ngủ ban đêm đều đặn, đủ giờ, vì đó mới là nền tảng giúp bạn khỏe mạnh và làm việc hiệu quả lâu dài. Hy vọng những chia sẻ từ Sleep sẽ giúp bạn tìm được thói quen ngủ trưa phù hợp với bản thân.

5/5 - (1 bình chọn)

SubScribe

Subcribe ngay để nhận những thông tin bổ ích về sức khoẻ giấc ngủ và hàng ngàn ưu đãi mua nệm chăn ga gối mỗi ngày.